उकेरा प्रदेश

जसले महिनावारीकै कारण दशैं मान्न पाएनन् !


सुर्खेत :  पञ्चपुरी नगरपालिका–६ की सुनिता विक मंगलबार महिनावारी भइन्। दशैंको तयारीका लागि घर लिपपोत बनाएर सोमबार अष्टमीको पूजाआजा गरेकी उनी महिनावारी भएपछि यो वर्षको दशैं मनाउन नपाउने भएकी छन्।

उनको महिनावारी हुने समय १० दिनपछि हो। तर कहिलेकाहीँ उनी समय अगावै महिनावारी हुने हुँदा हर्षाेल्लासका साथ मनाउने भनिएको दशैं उनका लागि खल्लो बन्यो।

देवी देवता रिसाउने र मनोकाङ्क्षा पूरा नहुने हुँदा महिनावारी भएको बेला चाडपर्व मान्न नहुने परम्परा आफ्नो परिवारमा रहेको उनी सुनाउँछिन्।

‘यो वर्ष राम्रोसँग दशैं मनाउँला भनेर घर लिपपोत गरेँ।अष्टमीको पूजा त गरियो तर, दशैं आउन एक दिन अगाडी नै महिनावारी भएँ। अब मैले दशैं मान्न पाउँदिन। श्रीमान् र छोराछोरीले त मनाउँछन्,’उनले भनिन्, ‘घरबाहिर नै बसेर अरूले टिका लगाएको हेरेर बस्नुपर्ने भयो। पहिला पुर्खादेखि नै महिनावारी भएको बेला चाडपर्व मनाउनुहुँदै देवी देवता रिसाउँछन् भन्ने परम्परा छ।त्यसैले हामीले मान्न पाउँदैनौ।’

पञ्चपुरी–६ कै मुना रोकायको पनि दशैंको आसपासमै महिनावारीको पाले थियो। दशैं मनाउनका लागि उनले १३ गते नै महिनावारी रोक्ने औषधि खाइन्।

त्यही कारण अहिले साल उनले दशैं मान्न पाउने भएकी छन्। उनलाई यसरी औषधि खानुपर्ने रहर होइन बाध्यता हो। महिनावारीकै कारण तीन वटा दशैं मान्न नपाएको तीतो अनुभव उनीसँग छ।

‘विगतका सालहरूमा दशैंमा नै महिनावारी भएपछि मैले मान्न पाइन। यो वर्ष पनि त्यस्तै नहोस् भनेर १३ गते नै महिनावारी रोक्ने औषधि खाएँ,’ उनले भनिन्, ‘यो साल त ढुक्कले दशैं मनाउने पाउने भएँ।’

पञ्चपुरी-५ की चन्द्रा सुनारले घरमा कोही सदस्यको मृत्यु भएको बेला बाहेक अरू बेला दशैं मानिन्। तर, यो वर्ष उनलाई महिनावारीले नै दशैं मान्नबाट वञ्चित गरायो।

दशैंको दिन उनलाई तीन दिन मात्र हुन्छ। त्यति बेलासम्म उनले छाउगोठमै बस्नुपर्ने हुन्छ। दशैं मान्न मात्रै होइन। त्यो दिन पकाएक खाना र पर्साद समेत खान नपाउने गुनासो उनले गरिन्।

यी त उदाहरणीय पात्र मात्रै हुन्। कर्णाली प्रदेश र सुदूरपश्चिमका महिलाहरूले महिनावारी भएका बेला दशैं लगायतका अन्य कुनै पनि चाडपर्व मनाउन पाउँदैनन्। महिनावारी भएकाहरूले चाड मनाउँदा देवता र भगवान् रिसाउने भन्ने अन्धविश्वास।

विशेष चलनअनुसार घरका सदस्य वा नातेदारहरूको देहावसान भएको खण्डमा एक वर्षसम्म कुनै पनि चाडपर्व मान्ने गरिन्न। कतिपयले परिवारका सदस्य वा नातेदारको मृत्यु भए पनि चाडपर्व भने रोक्दैनन्।

महिनावारी भएकै कारण चाडपर्व रोक्नु गलत भएको पञ्चपुरी नगरपालिकाकी उपप्रमुख मुक्तिदेवी रेग्मी पुरी बताउँछिन्।

‘म पूर्वेली संकृतिमा हुर्केकी मान्छे हुँ। हाम्रोतिर महिनावारी हुँदा चाडपर्व मान्नबाट रोकिन्थेन,’उनले भनिन्, ‘यहाँ पनि धेरै मानिसहरू महिनावारी हुँदा चाडपर्व मान्न पाउँदैनन्। यो परम्परा गलत हो।’

महिनावारी छाउगोठमा बस्ने, खानेकुराबाट पनि वञ्चित रहने हुँदा मानसिक रूपमा हीनताबोध उत्पन्न हुने हुँदा यो पनि एक प्रकारको हिंसा भएको उनले बताइन्।

देवी, दुर्गा, सरस्वती महिलाहरू नै भएकोले महिला महिनावारी हुँदैमा भगवान् रिसाउने कुप्रथा हटाउनुपर्ने उनको भनाइ छ।

संविधानको मौलिक हक सम्बन्धी धारा १६ मा सम्मानपूर्वक बाँच्न पाउने अधिकार छ। त्यस्तै संविधानका विभिन्न धाराले समानताको अधिकार, छुवाछूत तथा भेदभाव विरुद्धको हक, शोषण विरुद्धको अधिकार, स्वच्छ वातावरणको अधिकार, स्वास्थ्यको अधिकार, खाद्यको अधिकार, आवासको अधिकार, महिलाको हक र बालबालिकाको अधिकार सुनिश्चित गरेका छन्।

घरेलु हिंसा कसुर ऐन २०६६ ले पनि महिनावारीलाई हिंसाकै रूपमा परिभाषित गरेको छ।

यो खबर पढेर तपाईलाई कस्तो महसुस भयो ?

सम्बन्धित समाचार

बैंक तथा वित्तीय संस्थाले दुःख दिएको भन्दै पोखराका व्यवसायीले थाले संघर्षका कार्यक्रम

पछिल्लो समय आर्थिक मन्दीले व्यापार व्यवसाय चौपट भएका बेला बैंक तथा वित्तीय संस्थाले व्यवसायीलाई प्रताडित पर्ने कार्य गरेकाले यस गलत काम प्रति बाध्य भएर संघर्षमा उत्रिन....

झापामा सिटी सफारी अनियन्त्रित भइ पल्टिंदा चालकको मृत्यु

आज बिहान राजमार्गकाे पश्चिमबाट पूर्वतर्फ आउँदै गरेको प्रदेश १-०१-००१ ह ७६२९ नम्बरको सिटी आफैं अनियन्त्रित भएर दुर्घटना भएकाे थियाे। जसमा घाइते भएका ढुंगानाको उचारको क्रममा मृत्यु भएको इलाका प्रहरी....

बुटवलका बासिन्दाले पाउने भए रगत सम्बन्धी सबै सेवा निःशुल्क

जसअनुसार अब बुटवलभित्रका बासिन्दाले रुपन्देहीका अस्पतालहरुमा उपचार गराउँदा आवश्यक पर्ने रगत र रगतजन्य सेवा लिंदा शुल्क नलाग्ने व्यवस्था भएको हो। यस सम्झौतामा बुटवल उपमहानगरपालिकाका प्रमुख खेलराज पाण्डेय र नेपाल....

लुम्बिनीको मन्त्रिपरिषद् विस्तारमा ढिलाइ, प्रदेश सभाको बैठक भोलि बस्दै

लुम्बिनी प्रदेश सभा नियमावली २०७९ को नियम १२ को उपनियम ९३० बमोजिम दिउँसो १ बजे बैठक आह्वान गरिएको छ। यता प्रदेश सरकार विस्तारमा भने ढिलाइ....

उपमहानगरहरूको प्रथम राष्ट्रिय सम्मेलन बुटवलमा हुने

उपमहानगर प्रमुख खेलराज पाण्डेयले उपमहानगरहरूका साझा समस्याहरुको समाधानमा एकीकृत पहल गर्ने र साझा तथा एकल अधिकार प्रयोगमा एकरुपता ल्याउने उद्देश्य सहित सम्मेलनको आयोजना गरिएको बताए। सम्मेलनमा देशका ११....