उकेरा फिचर

नवरात्रका नवदुर्गा र शक्तिपीठहरू:

पृथ्वीनारायण शाहको इष्टदेवी भैरवी, जसले कान्तिपुरमाथि विजयी प्राप्त गर्दा शक्ति दिइन्


तस्बिर : रामहरि न्याैपाने

आज असोज शुक्ल पष्ठी तिथी अर्थात दशैंको छैटौं दिन।

नेपाली परम्पराअनुसार घटस्थापनादेखि महानवमीसम्म नौ दिन नवदुर्गाको पूजा अराधना गरिने परम्परा छ। दशौं दिन विजयादशमीमा देवी विसर्जन गरिने परम्परा रहेको छ।

घटस्थापनाको दिन शैलपुत्री, दोस्रो दिन ब्रह्मचारिणी भगवती, तेस्रो दिन चन्द्रघण्टाको पूजा गरियो। चौथो दिन कुष्माण्डा, पाँचौं दिन स्कन्दमाताको पूजा आराधना गरियो भने आज कात्यायनी देवीको पूजा गरिँदैछ।

धार्मिक विश्वासअनुसार यदी घरमा कोही अविवाहित छन् र विवाहमा बाधा अवरोध सृजना भएको छ भने मह चढाएर कात्यायनीको पूजा अराधना गरेमा कार्यसिद्धि हुनेछ। कात्यायनी माताको पूजा अराधनाले मनले चाहेको व्यक्ति प्राप्त हुने विश्वास छ।

यस्तै आकर्षण र सुन्दरताका लागि पनि कात्यायनीको पूजा अराधना गरिन्छ। कात्यायनी माताको आफ्नै कथा छ। परापूर्वकालमा ‘कत’ नाम गरेका ऋषिका ‘कात्य’ नाम गरेका पुत्र थिए। तिनै कात्यको गोत्रमा ऋषि कात्यायन जन्मिए। कात्यायनले पनि तपस्या गरे र पुत्रीलाई जन्म दिए। उनी नै पछि ‘कात्यायनी देवी’का नामले प्रसिद्ध भइन्।

यो थियो नवदुर्गामध्येकी छैटौं देवीको चर्चा। अब लागौं आजको शक्तिपीठको दर्शन गर्न। आज हामी तपाईंहरूलाई भैरवीको दर्शन गराउँछौं।

राजा दक्ष प्रजापतिले छोरी सतिदेवी र ज्वाइँ महादेवलाई महायज्ञमा बोलाएनन्। आफ्नो बाबुले बिर्सेर नबोलाएका होलान् भन्ने सोचेर सतिदेवी यज्ञमा सहभागी हुन गइनन्।

तर, दक्षप्रजापतिले छोरी सतिदेवी र ज्वाइँ महादेवको निकै अपमान गरे। आफ्नो श्रीमान्को अपमान सहन नसकेर सतिदेवी त्यही यज्ञमा हाम फालिन्। र प्राण त्याग गरिन्।

यता महादेव सतिदेवीको मृत शरीर बोकेर भौंतारिन थाले। उनी पागल जस्तै भए। देवलोकमा महादेवको यो हालतबारे ठूलै हल्लाखल्ला मच्चियो। देवताहरू महादेवलाई यो अवस्थाबाट निकालेरै छाड्ने भन्दै योजना बनाउन लागे।

उनीहरूले त्यसपछि माखाको उत्पत्ति गराए र सतिदेवीको शरीरमा पठाए।

माखाले बिस्तारै सतिदेवीको शरीर सडाउन थाल्यो। यता महादेव सतिदेवीको शरीर बोकेर हिँड्दा हिँड्दै काठमाडौंको गोकर्णमा पुग्दा सतिदेवीको देब्रे कान पतन भएछ। त्यही स्थानलाई भैरवीदेवीको स्थान भनिएको हो। 

भैरवीको मन्दिरको इतिहास शाहवंशीय राजाहरूबाट सुरु हुन्छ।

ठोस प्रमाण नभए पनि नुवाकोट विजय गर्नुपूर्व राजा पृथ्वीनारायण शाहले भैरवीसँग शक्ति मागेका थिए। भैरवीले नै उनलाई कान्तिपुर विजय गर्ने शक्ति प्रदान गरेको पनि जनविश्वास रहेको छ।

नुवाकोटमा पृथ्वीनारायण शाहले भैरवीको मन्दिर पनि निर्माण गरेका थिए। भैरवीलाई पृथ्वीनारायण शाहको इष्टदेवीका रूपमा मानिने चलन पनि छ।

त्यसो त, नेपाल संवत् ५६१ को अभिलेखमा भने भैरवी धेरैअघि नै स्थापना भएको प्रमाण भेटिन्छ।

भैरवीको पूजा बडादशैं र चैतेदशैंमा धुमधामको साथ हुने गर्दछ। भैरवीलाई बोका, राँगा, सुँगुर गरी सबै देविदेवता सम्झेर १८ वटा बलि दिनुपर्ने विधान छ। 

भैरवी शक्तिको प्रतीक भएकीले पनि दशैंमा यिनको उपासना गर्ने चलन चलेको हो।

बडादशैंको अवसर पारेर यो मन्दिरमा घटस्थापनाका दिनदेखि नै विशेष पूजाआजा हुन्छ। भैरवीको पूजा अराधना गरे शक्ति प्राप्त हुने जनविश्वास चलिआएको छ।

यो खबर पढेर तपाईलाई कस्तो महसुस भयो ?

सम्बन्धित समाचार

डेढ लाख कमाउने चिया पसलेकाे जागिर संघर्ष: टेलिकम छाडेर सेनामा भर्ती भए, हवल्दार कुटेर नौ महिनामै टाप

बा विनाको बाल्यकाल सम्झँदा उनी अहिले पनि भावुक हुन्छन्। आफ्नो आमा र बाको एक्लो सन्तान रहेका पाठकलाई आमाले नै हुर्काइन्। ‘बासँग भेट नभएको ५२ वर्ष....

१९ वर्षमै विवाह अनि २३ वर्षमै विधवा भएकी सविताको साहस : दोस्रो विवाह अस्वीकार गर्दै बनिन् ३ लाख महिलाको सहयोगी

त्यतिमै उनि रोकिइनन्, ‘कुरा सम्झ्यो भने केहि पाउनको लागि केहि गुमाउनुपर्छ भन्ने कुरा हो जस्तै लाग्छ। तर, मैले त आफ्नो जीवनसाथी नै गुमाउनुपर्यो।’ २३ वर्षको....

चाँडै तिहार आउँदा खुसी हुन नसकेका कल्लाबारीका किसान

तिहार सकिएपछि फूल फुल्दा स्थानीयले यसबाट राम्रो आम्दानी गर्न सकेनन्। लगानी समेत उठ्न नसकेको स्थानीय किसान बताउँछन्। ‘तिहारका बेला फुलेको भए राम्रै कमाइ हुन्थ्यो, अहिले....

त्रिपालमुनि भोट माग्न गएका उम्मेदवारलाई मतदाताको जवाफ- ‘लिखित वाचा नभए हाल्दैनौं भोटसोट’

रातिको १२ बजेको थियो। एक्कासी गड्याङगुडुङ आवाजसँगै छिमेकीहरू कराएको हल्ला चल्यो। महेन्द्र ब्यूँझिए, यस्सो घरबाहिर हेर्दा पहिरोले घरलाई दायाँबायाँबाट घेरा हालिसकेको थियो। बल्लतल्ल झ्यालबाट हाम....

गाउँमै व्यवसाय गर्न पनि सरकारसँग जुधिरहेका हरिबहादुर दम्पती

सिरीरी चलिरहेने सिरेटो र वरपरको सुन्दर दृश्यले जोकोहीलाई लोभ्याउँछ नै। यहि होम स्टे चलाउने हरि बहादुर घिमिरे र उनी श्रीमती स्वस्तिकाको भने आफ्नै दुःख छ।....