इजरायली प्रधानमन्त्री नेतन्याहुको विरासत टिकाउन युद्धको भर : हारले अवसान, जितले वापसी

एजेन्सी : इजरायली प्रधानमन्त्री बेन्जामिन नेतन्याहु अहिले दुई वटा निर्णायक मोर्चामा एकैसाथ लडिरहेका छन्। एउटा मोर्चामा इरान र लेबनानसँगको भीषण युद्ध छ भने अर्कोतर्फ आफ्नो राजनीतिक भविष्य र विरासत जोगाउने 'निर्वाचनको घडी'।

इजरायलको इतिहासमा सबैभन्दा लामो समय शासन गर्ने नेताको छवि बनाउन नेतन्याहुका लागि आगामी निर्वाचन केवल सत्ताको निरन्तरता मात्र होइन, अक्टोबर ७ को हमास आक्रमणपछि गुमेको साख फर्काउने 'अग्निपरीक्षा' समेत हो।

विश्लेषकहरूका अनुसार, यदि इजरायलले इरान र लेबनान विरुद्धको सैन्य अभियानमा छिटो र निर्णायक विजय हासिल गरेमा त्यो नेतन्याहुका लागि 'अहोभाग्य' सावित हुनेछ। यस्तो विजयले उनलाई अक्टोबर ७ को सुरक्षा विफलताको कलंक पखाल्न र आफूलाई इजरायलको निर्विकल्प रक्षकका रूपमा पुनः स्थापित गर्न मद्दत गर्नेछ। तर, युद्ध लम्बिएमा वा अपेक्षित सफलता नमिलेमा निर्वाचनको नतिजा उनको राजनीतिक अवसानको कारण बन्न सक्छ।

इजरायली कानुन अनुसार नेतन्याहु सरकारको चार वर्षे कार्यकालको अन्तिम महिना अक्टोबर हो। त्यसैले आगामी अक्टोबरको अन्त्यसम्ममा निर्वाचन गराउनु उनीमाथि संवैधानिक बाध्यता छ। 

यद्यपि, सत्तारुढ गठबन्धनलाई भंग गरेर अनुकूल समयमा 'अर्ली इलेक्सन' (मध्यावधि निर्वाचन) मा जाने विशेषाधिकार उनीसँग सुरक्षित छ। इजरायली राजनीतिक इतिहासमा सरकारहरूले आफ्नो पूर्ण कार्यकाल विरलै पूरा गरेको हुनाले नेतन्याहुले कुनै पनि बेला चुनावी कार्ड फाल्न सक्ने सम्भावना बलियो छ।

वर्तमान परिदृश्य नेतन्याहुका लागि चुनौतीपूर्ण देखिन्छ। इरानले दैनिक रूपमा गरिरहेको मिसाइल प्रहार र लेबनानमा हिजबुल्लाहसँगको बढ्दो द्वन्द्वले इजरायली मतदाताको दैनिक जनजीवन अस्तव्यस्त बनाएको छ। यद्यपि निर्वाचनको समयसीमा नजिकिँदै जाँदा प्रधानमन्त्री नेतन्याहूले आफ्ना धार्मिक र राष्ट्रवादी साझेदारहरूले जित्ने सबैभन्दा राम्रो मौकाका लागि कुनै मिति रोज्न सक्नेछन्।

चुनाव समयभन्दा तीन महिना अघि निर्धारित गर्नुपर्ने इजरायली कानुन अनुसार उनले छिटोमा गर्मी बिदाको मौसमभन्दा ठिक पहिले जूनको अन्त्यमा र ढिलोमा शरद ऋतुसम्म पर्खन सक्ने सम्भावना रहेको छ। युद्धमा निर्णायक विजयले उनलाई समय अगावै चुनाव गराउन हौसला दिन सक्छ।

इरानमाथि द्रुत अभियान र निर्णायक विजयले नेतान्याहूको सार्वजनिक प्रतिष्ठा बढाउन सक्छ र उजलाई चाँडै चुनाव आह्वान गर्न आत्मविश्वास दिन सक्छ। उजले इजरायलको सैन्य शक्ति र अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पसँग घनिष्ठ सम्बन्धको घमण्ड गर्ने वातावरण वर्तमान ट्रम्प प्रशासनसँगको सुन्दर सहकार्यले दिन सक्थ्यो तर इरानसँगको युद्धको तीन हप्तापछि त्यो परिदृश्य बढ्दो रूपमा असम्भाव्य देखिन थालेको छ।

लेबनानमा हेजबुल्लाहका लडाकुहरूसँग इजरायलको युद्ध तीव्र हुँदैछ र इरानले पर्सियन खाडीबाट तेलको प्रवाहमा अवरोध पुर्याइरहेको छ र विश्व अर्थतन्त्रलाई प्रभावित पार्न थालेको छ। राष्ट्रपति ट्रम्पले युद्ध कहिले समाप्त हुन्छ भन्ने कुनै सङ्केत दिएका छैन। रिपब्लिकन पार्टीको ‘अमेरिका फर्स्ट’ शाखाका सदस्यहरूले इजरायलले अमेरिकालाई अनावश्यक युद्धमा तान्न खोजेको आरोप लगाउन थालेका छन्।

इजरायलमा हालैको जनमत सर्वेक्षणले सङ्केत गर्दछ कि इजरायलीहरूले युद्धलाई अत्यधिक समर्थन गरे पनि प्रधानमन्त्री नेतन्याहू र उनको राजनीतिक गठबन्धनले फाइदा उठाउने देखिँदैन। जेरुसेलमको थिंक ट्याङ्क इजरायल डेमोक्रेसी इन्स्टिच्युटका अध्यक्ष योहानान प्लेस्नरले भने, “यस्तो वातावरणमा, नेतान्याहूलाई चुनावको मिति अघि बढाउन थोरै प्रोत्साहन छ।”
 
उनले भने, “इजरायली जनमतमा कुनै उल्लेखनीय परिवर्तन आएको देखिँदैन। उहाँ बरु अधिक समय किन्न चाहनुहुन्छ र उहाँको लागि उपलब्ध पूर्ण अवधि समाप्त गर्न चाहनुहुन्छ।”

सन् २०२३ अक्टोबर ७ मा हमासको आक्रमणपछि उनले लडेको युद्धको लागि उनलाई अनुमोदन गर्छ वा गर्दैन भन्ने पनि अर्को चासोको विषय हुनेछ। निर्वाचनमा हुनसक्ने हारले उनलाई विगतमा गरेका राम्रा कुरालाई समेत बिर्साउने जोखिम रहनेछ।