उकेरा फोटो कथा

सम्झनामा सराय नाच (फोटोफिचर)


बुटवल: पश्चिम नेपालमा नाचिने सराय नाच दुई वर्षयता ठप्प छ। कोरोना महामारीका कारण प्रसिद्ध सराय नाच सम्झनामै सीमित हुने खतरा बढेको छ। 

एकादशीदेखि पूर्णिमाका दिनसम्म सराय नाच नाच्ने प्रचलन रहेको छ।

किंवदन्तीअनुसार भगवान रामले रावण लगायतका राक्षसको बध गरी मानवजातिलाई मुक्ति दिलाएको खुसीयालीमा असत्यमाथि सत्यको विजयको प्रतीकका रूपमा सराय नाच नाच्ने गरिन्छ। 

पश्चिम नेपालको अर्घाखाँचीस्थित अर्घादेखि सुरु भएको सराय नाच लुम्बिनी प्रदेशका अधिकांश पहाडी जिल्लामा नाचिन्छ। एकादशीदेखि पूर्णिमासम्म विभिन्न कोटघर तथा स्कुलका मैदानमा सराय नाच नाच्ने परम्परा छ।

पहेँलो जमराको माला घाँटीमा सिउरिएर खुँडा, भाला, तरबार, खुकुरी, लौरा र फूल छोपेर युद्धको झल्को दिने गरी सराय नाच नाचिने गरिन्छ। 

तर यस वर्ष सराय भएन। कोरोनाका कारण गत वर्ष पनि सराय नाच भएको थिएन।

लुम्बिनी प्रदेशका गुल्मी, अर्घाखाँची, पाल्पा, प्युठान, रोल्पालगायका जिल्लामा सराय नाच नाच्ने गरिन्छ। सराय नाचले भगवती देवी प्रशन्न हुने जनविश्वासका कारण दशैंमा सराय नाच नाच्ने गरिन्छ।

अर्घाखाँचीको अर्घा सराय नाचका लागि बढी प्रसिद्ध रहेको छ। त्यस बाहेक गुल्मीको ईस्मा र घमिरमा एकादशीमा सराय नाच नाच्ने गरिन्छ। द्वादशीमा अर्जै, रातीपोखरी, त्रयोदशीमा अमरपुर, चतुर्दशीमा छाप र कोजाग्रत पूर्णिमामा अर्जै पोखराबारी, धुर्कोटमा सराय नाच नाच्ने गरिन्छ।

साथीभाइहरू जम्मा भएर गीत गाउँदै सराय खेल्ने पुरानो संस्कृती अहिले बदलिएको छ। ‘खुडा तरबारहरू नचाएर सराय नाचिन्थ्यो। तर यी सबै अनुसरण अहिलेको पुस्ताले गर्दैन’, अर्जै स्थायी घर भई तिलोत्तमा जानकी नगरमा बस्दै आएका खड्ग बहादुर अर्यालले भने।

त्यसो त दशैंमा सराय नाच भेटघाटका लागि पनि महत्त्वपूर्ण मानिन्छ। सराय नाचकै मेसो पारेर चर्खे पिङ खेल्ने  र जेरी खाने पनि गरिन्छ।

हालसालै पहाडी जिल्लामा नाचिने सराय नाच तराईमा नाच्ने अभ्यास भइरहेको छ। बुटवलको देवीनगर, जीतगढीमा अर्घाखाँचीमा नाचिने सराय नाच देखाउन थालिएको छ। ‘खुडा र भाला तरबार नचाएर नाचिने सरायलाई शहरमा देखाउनु पर्छ भनेर हाम्रो पहलमा सुरु गरिएको छ’, संस्कृतिका जानकार क्रृषि आजाजले भने।

सबै तस्बिर: मालिका गाउँपालिका वडा नं. ६ अर्जै पोखराबारीमा ०७५ सालमा कोर्जागत पूर्णिमा लागेको सराय मेलाको फाइल तस्बिर। विकाश पराजुली

यो खबर पढेर तपाईलाई कस्तो महसुस भयो ?

सम्बन्धित समाचार

केपी ओलीकाे एक टक : गैँडासँग जुध्यो आँखा

लोगोमा गैँडाले कम्युनिस्ट पाटीको झन्डा बोकेको देखाइएको छ। महाधिवेशन पुग्नेहरूले झन्डा भिराइएको एकसिंगै गैँडासँगै तस्बिर लिइरहेका छन्। ....

नारायणी किनारमा एमालेजनको खुसी (ड्रोन सट)

यतिबेला एमाले अध्यक्ष केपी शर्मा ओलीले सम्बोधन गर्न थालेका छन्। महाधिवेशनको उद्घाटन सत्रमा भाषण सुन्न र ताली....

बाक्लो हुस्सुबीच एमाले महाधिवेशन, ३ किलोमिटर परै रोकिए पश्चिमबाट आएका सवारी

चितवनको नारायणी किनारमा आज बिहानैबाट एमालेका नेता कार्यकर्ताको भीड लागेको छ। महाधिवेशनस्थलमा बाक्लो हुस्सु लागेको छ भने शीत पनि झरेको छ। नदी किनारको कठ्याङ्रिदो चिसोमा....

सांसदहरूलाई न्याय मार्चको प्रश्न : संसद्को काम सुतिरहने हो ?

न्यायालयमा फैलाएको विचदौलिया राजको विरोधमा नागरिक समाजको अगुवाइमा अधिवक्ता, शिक्षक, कलाकार अनि पत्रकारहरुले बिहीबार न्याय मार्चको आयोजना गरेका थिए।

१५ वर्षमा पनि नपुरिएको घाउ

शान्ति सम्झौताका क्रममा संविधान सभाबाट संविधान निर्माण गर्ने र माओवादी लडाकुहरूको व्यवस्थापन गर्ने दुई वटा महत्त्वपूर्ण कार्यभार....